دکتر مرضیه عفت‌پناه ، با اشاره به سازوکار ذهن انسان، اظهار کرد: سیستم مغز به‌گونه‌ای طراحی شده که تمایل دارد نسبت به مسائل مختلف زندگی از جمله آینده، شرایط فردی و اتفاقات پیش‌رو به نوعی اطمینان دست یابد و حتی دستیابی به یک اطمینان کوچک، موجب آرامش ذهنی می‌شود.

وی افزود: ذهن انسان وقایع منفی را چندین برابر بیشتر از اتفاقات مثبت پردازش می‌کند، به همین دلیل افراد باید با تمرین و آموزش، تاب‌آوری روانی خود را افزایش دهند تا در مواجهه با مشکلات، آسیب‌پذیری کمتری داشته باشند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با بیان اینکه در بسیاری از مواقع شرایط محیطی و زندگی قابل پیش‌بینی نیست، گفت: تردید و ابهام درباره آینده بخشی از واقعیت زندگی است و باید با تمرین‌های ذهن‌آگاهی، ذهن را برای پذیرش این شرایط آماده کرد.

عفت‌پناه با بیان اینکه افرادی که دائماً نگران آینده هستند، اگر نگاهی به گذشته خود بیندازند متوجه می‌شوند که در بسیاری از مقاطع نیز نسبت به آینده اطمینان نداشته‌اند، اما در نهایت اتفاق بدی رخ نداده است، این بازنگری می‌تواند به کاهش نگرانی‌های غیرواقع‌بینانه کمک کند، ادامه داد: افرادی که بیش از حد فکر می‌کنند باید بررسی کنند که این افکار چه سود یا زیانی برای آن‌ها دارد و در صورتی که این افکار صرفاً موجب افزایش اضطراب می‌شود، لازم است افکار مثبت‌تر و سازگارتر را جایگزین افکار منفی و اضطراب‌آور کنند.

این روان‌شناس با اشاره به ماهیت اضطراب، گفت: اضطراب یکی از هیجان‌های مفید انسان است و در صورت نبود آن، بسیاری از خطرات جدی گرفته نمی‌شود، اما زمانی که اضطراب از حد طبیعی فراتر رود و موجب اختلال در زندگی روزمره شود، مراجعه به روان‌شناس یا روان‌پزشک ضروری است.

عفت‌پناه خاطرنشان کرد: اضطراب شدید می‌تواند باعث افت عملکرد، اختلال در خلق‌وخو، غمگینی، ناامیدی، کاهش انرژی و به‌ویژه بی‌خوابی شود و بی‌خوابی نیز به تشدید هیجان‌های منفی می‌انجامد.

وی با اشاره به نقش مؤثر روان‌درمانی، تصریح کرد: روان‌درمانی مهم‌ترین روش درمان اضطراب است و از دو بعد شناختی و رفتاری به فرد کمک می‌کند تا افکار منفی و اضطراب‌آور را شناسایی کرده و افکار مثبت و کمک‌کننده را جایگزین آن‌ها کند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان افزود: در شرایط پر استرس، افراد معمولاً دچار رفتارهای اجتنابی می‌شوند و از انجام کارهایی که قصد انجام آن‌ها را داشته‌اند، خودداری می‌کنند، یکی از روش‌های مؤثر درمانی در این شرایط، «مواجهه‌درمانی» است که به‌صورت تدریجی و تحت نظر متخصص انجام می‌شود.

عفت‌پناه با اشاره به پدیده «فاجعه‌انگاری»، اظهارکرد: فاجعه‌انگاری یکی از شایع‌ترین الگوهای فکری در اضطراب است که فرد یک مشکل را بسیار بزرگ‌تر و آسیب‌زاتر از واقعیت ارزیابی می‌کند و در روان‌درمانی با بررسی شواهد، این ارزیابی‌های نادرست اصلاح می‌شود.

وی با هشدار درباره چک‌کردن مکرر اخبار، گفت: پیگیری بیش از حد اخبار، به‌ویژه اخبار منفی، می‌تواند سطح استرس را افزایش دهد. توصیه می‌شود افراد اخبار را به‌صورت محدود، از منابع معتبر و در ساعات مشخصی از روز دنبال کنند و از بررسی اخبار پیش از خواب پرهیز کنند، زیرا در این زمان ذهن آمادگی بیشتری برای فاجعه‌انگاری دارد.